قلعه ایرج با ۱۷۵ هکتار وسعت یکی از وسیع‌ترین محوطه‌های ساسانی در مرکز فلات ایران است. این محوطه پنج فصل توسط هیئت ایرانی به سرپرستی دکتر محمدرضا نعمتی و یک فصل توسط هیئت خارجی کاوش شده است. این پژوهش با همکاری بین المللی دکتر مهدی موسوی نیا از دانشگاه نیشابور، دکتر محمدرضا نعمتی از پژوهشکده باستان شناسی، پروفسور ابرهارد سوئر از دانشگاه ادینبرو اسکاتلند و پروفسور کارلو چرتی از دانشگاه ساپینزا ایتالیا حاصل شده است. ارائه جدیدترین یافته‌های باستان شناسی، استفاده و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، تاریخگذاری رادیوکربن در کنار مطالعات خط و زبان شناسی از مهمترین فعالیتهای این پروژه مشترک است.  این پژوهش نشان داده است قلعه ایرج بزرگترین پادگان نظامی جنوب غرب آسیا و غرب دنیای باستان بوده است و نقشی محوری در امنیت و تامین نیروهای نظامی در ایران دورة ساسانی داشته است. فهم استراتژی نظامی ساسانی و الگوی ساختار پادگان‌های این دوره از دیگر دستاوردهای این تحقیق است. قلعه ایرج با قریب به هشتصد اتاق سراسری بر روی باروی سراسری، احتمالا محل اسکان دو تا شش هزار سرباز نظامی بوده است و با در نظر گرفتن فضای وسیع درون محوطه، احتمالاً محل اسکان چهل تا پنجاه هزار سرباز نظامی ساسانی بوده است. بر اساس آزمایش‌های رادیوکربن، این محوطه در آخرین دهه‌های سده چهارم و دهه‌های اولیه سده پنجم میلادی ساخته شده است و احتمالا در اوخر سده ششم و اوایل سده هفتم متروک شده است. حاصل این پژوهش مشترک در مقاله‌ای با عنوان Largest Ancient Fortress of South-West Asia andthe Western World? Recent Fieldwork at SasanianQaleh Iraj at Pishva, Iranدر شمارة ۵۸ مجله ایران چاپ شده است.

 Arch1