شنبه, ۰۵ فروردین ۱۳۹۶

 

اطلاعیه ارزشیابی کیفیت تدریس استادان در نیمسال جاری

نکات اساسی در ارزشیابی کیفیت تدریس استادان - کلیک فرمایید

تدریس وظیفه اصلی اعضای هیئت‌علمی است و فرایندی است که نیاز به بهبود و رشد دارد.

ارزشیابی تدریس وسیله و فرایندی برای بهبود تدریس است و نه یک هدف نهایی.

دلایل اساسی برای ضرورت وجود نظام معتبری برای ارزشیابی: کمک به فرایند بهبود عملکرد و اثربخشی اعضای هیئت‌علمی در انجام مطلوب وظایف خود؛ نیاز به استخدام، تبدیل وضعیت و ارتقای اعضای هیئت‌علمی که در اغلب موارد بر اساس بروندادهای پژوهشی با کمترین توجه به ویژگی‌های اثربخشی فعالیت‌های تدریس صورت می‌گیرد، درحالی‌که مهم‌ترین کارکرد نظام دانشگاهی، آموزش است؛ فراهم ساختن امکان قضاوت درباره کیفیت عملکرد یک مؤسسه آموزش عالی.

ارزشیابی تدریس باید مبتنی بر رویکرد حمایتی و توانمندسازی مدرسین باشد و نه رویکرد کنترلی.

صرفاً با یک ابزار ارزشیابی، به‌تنهایی نمی‌توان تمام نیازهای اعضای هیئت‌علمی را برطرف نمود.

ارزشیابی توسط دانشجویان را نباید به‌عنوان تنها وسیله برای ارزشیابی کیفیت تدریس به کار برد.

برای بهبود تدریس اثربخش و ارتقای کیفیت آموزش‌های دانشگاهی و ارزشیابی آن‌ها، لازم است روش‌های چندگانه‌ای به کار گرفته شود.

مسئولیت بهبود کیفیت آموزش‌های دانشگاهی فقط مربوط به اعضای هیئت‌علمی نمی‌شود، بلکه وظیفه مشارکتی تمام اعضای دانشگاه است.

نظام ارزشیابی، باید شامل همه اعضای هیئت‌علمی و همه دروس باشد. با کمک این ارزشیابی باید به تدریس بهبود بخشید و این فرایند نباید فقط در زمان ارتقا یا تبدیل وضعیت هیئت‌علمی، انجام شود.

رویکرد نظام ارزشیابی باید همزمان ارزشیابی تکوینی و تراکمی را تقویت نماید؛ ارزشیابی تکوینی، اطلاعاتی به اعضای هیئت‌علمی می‌دهد که آن‌ها را در راستای اصلاح کمبودها و بهبود قوت‌های عملکرد فعلی، یاری می‌رساند. ارزشیابی تراکمی به مدیران و تصمیم‌گیرندگان کمک می‌کند تا اطلاعات معتبر و پایایی در خصوص عملکرد عضو هیئت‌علمی برای ارتقا یا تبدیل وضعیت به دست آورند.

نظام ارزشیابی باید شامل چندین منبع ارزشیابی باشد. ارزشیابی دانشجویی، لازم است ولی ارزشیابی همکاران و خود ارزشیابی نیز باید به کار گرفته شود.

نظام ارزشیابی، باید اساس منسجمی را برای مقایسه ارزشیابی‌های هیئت‌علمی داخل یک گروه فراهم نماید و این مقایسه را درجایی که لازم باشد، امکان‌پذیر سازد.

نظام ارزشیابی باید منبع باارزشی در کمک به رشد حرفه‌ای اعضای هیئت‌علمی باشد. به‌عبارت‌دیگر، این نظام باید کیفیت تدریس و یادگیری را بهبود بخشد و تعامل بین استادان را غنی سازد.

ممکن است فراهم کردن پایه‌ای کمی برای ارزشیابی فعالیت‌های تدریس از طریق پرسشنامه دانشجویان، به دلیل سهولت برای مدیران، راضی‌کننده باشد؛ اما استادان از اینکه فعالیت‌های آنان تنها از طریق تعدادی پرسش از دانشجویان سنجیده می‌شود، ناراضی هستند و باید کوشید راه بهتری برای ارزشیابی فراهم کرد.

ارزشیابی فرایند تدریس باید از شش جنبه متفاوت شامل: محتوا، میزان یادگیری دانشجو، رفتار کلاسی، تصمیمات برنامه درسی، دانش استاد و ویژگی‌های دانشجویان با استفاده از هشت منبع شامل: مواد درسی، دانشجویان، دانش‌آموختگان، دانشجویان تحصیلات تکمیلی، توضیحات استاد و خودارزیابی، همکاران، مدیر و مشاوران آموزشی و متناسب با اهداف ارزشیابی، صورت گیرد.

می‌توان نتیجه گرفت که ارزشیابی تدریس باید بر مبنای چندین منبع و روش ارزشیابی باشد. به‌عبارت‌دیگر، ارزشیابی کلی یک عضو هیئت‌علمی باید از ارزشیابی دانشجویی، همکاران و خودارزیابی آن عضو هیئت‌علمی به دست آید. همچنین ارزشیابی، هم شامل عناصر تکوینی و هم عناصر تراکمی است. هدف اصلی بهبود تدریس است؛ ولی نظام ارزشیابی باید اطلاعات کمی را نیز فراهم نماید تا راهنمای تصمیم‌گیری در خصوص ارتقا یا تبدیل وضعیت باشد.

ارزشیابی از تدریس را نمی‌توان به اعضای هیئت‌علمی تحمیل نمود، بلکه باید آنان را از اهداف آن مطلع نمود و اطلاعات حاصل از ارزشیابی را بازخورد به آنان و در جهت برنامه‌ریزی درسی به کار گرفت. اعضای هیئت‌علمی با کمک بازخوردهای حاصل می‌توانند در زمینه بهبود شیوه‌های تدریس خود، تصمیمات آگاهانه‌تری اتخاذ کنند، زیرا از این طریق است که می‌توانند میزان موفقیت خود را در پیاده نمودن مراحل عمومی تدریس، ارزیابی نمایند.

نظام‌های ارزیابی عملکرد هیئت‌علمی می‌باید بر اساس اصولی مشخص و رویه‌ای هماهنگ به کار گرفته شود تا تضمین‌کننده کارایی و اثربخشی کارکردهای آن باشد. این اصول عبارت است از اینکه نظام ارزیابی هیئت‌علمی:

سازگار با سیاست آزادی علمی، پاسخگویی، خط‌مشی دانشگاهی و رویه‌های علمی و حرفه‌ای برای تجدیدنظر در انتصاب افراد، اعطای ترفیع و ... باشد؛

نیاز به آن به رسمیت شناخته شده باشد؛

با راهبردهایی که اهداف برجسته دانشگاهی در تدریس، تحقیق و فعالیت‌های حرفه‌ای و نوآورانه را بهبود بخشد، هماهنگ باشد؛

اعضای هیئت‌علمی را در ارزیابی و شناسایی انتظارات اصلی در جهت رشد حرفه‌ای و فردی آن‌ها درگیر کند؛

سندی مدون از عملکرد هیئت‌علمی جهت پشتیبانی از تصمیمات امور کارکنان راجع به ارتقا، نگهداشت، افزایش حقوق مناسب، فرصت‌های توسعه و استخدام مجدد، ارائه کند؛

عملکرد هر عضو هیئت‌علمی را بر اساس ملاک‌های مناسبی که دربرگیرنده کلیه جنبه‌های عملکردی اعضای هیئت‌علمی است، مورد ارزیابی قرار داده و از روش‌های مختلف استفاده کند؛

فرصتی برای هر عضو هیئت‌علمی فراهم شود که به‌طور منظم راجع به عملکردش در زمینه‌های تدریس، تحقیق، فعالیت حرفه‌ای و ابداعی و خدمات، بازخورد دریافت کند؛

عملکرد هر عضو هیئت‌علمی به‌طور رسمی و مشخص، بر اساس یک برنامه زمان‌بندی‌شده موردبررسی قرار گیرد.

نظام جامع ارزیابی هیئت‌علمی باید بازخورد مناسب را نسبت به فرایند آموزش به هیئت‌علمی ارائه داده و اجازه دهد که اعضای هیئت‌علمی در محیط دانشگاه به نقاط قوت و ضعف خود پی ببرند و در جهت تقویت قوت‌ها و کاهش ضعف‌ها بکوشند تا انتظارات را برآورده کنند (محمدی و همکاران، 1387).

درواقع ازآنجاکه سه کارکرد دانشگاه یعنی آموزش، پژوهش و عرضه خدمات تخصصی، مبتنی بر عملکرد اعضای هیئت‌علمی است و هیئت‌علمی به‌عنوان رکن اساسی نظام دانشگاهی، نقش کلیدی در تحقق مأموریت‌های آن دارد، بنابراین، توسعه حرفه‌ای و ارتقای کیفیت عملکرد این افراد، موجبات بهبود کیفیت نظام آموزشی را به همراه دارد. در این زمینه، ارزیابی هیئت‌علمی با تشخیص نیازهای واقعی آنان و از طریق ارائه بازخورد، نقش مهمی را در برنامه‌ریزی مناسب برای توسعه حرفه‌ای اعضای هیئت‌علمی ایفا می‌کند (محمدی و همکاران، 1387).