تربیت شهروند حرفه‌ای و جهانی

یمنی (1391) عنوان می کند که تنها تخصص گرایی، وظیفه دانشگاه محسوب نشده و توجه به نقش شهروندی دانشجویان در سیستم اجتماعی حائز اهمیت است. ایشان تربیت شهروندان مسئول را یکی از محصولات خاص آموزش عالی می داند. از سویی، بررسی تاریخ آموزش عالی در گستره جهان نشان می‌دهد تاکنون تربیت شهروند مفید همواره از اهداف آشکار و ضمنی آموزش عالی بوده است و تقریباً تمامی نظام های آموزشی، برنامه‌های خود را در راستای ایدئولوژی، جهان‌بینی و فلسفه حاکم بر جامعه محلی و ملی تدوین کرده‌اند. با این وجود همراه با هر گونه تغییر در بافت اجتماعی، جهت‌گیری آموزش و تربیت شهروند نیز دچار تحول گشته است. امروزه به دلیل ارتباطات فزاینده کشورها، جهانی شدن همه‌جانبه، افزایش تنوع فرهنگی، زبانی، مذهبی، قومی و غیره در سراسر جهان، مفهوم شهروندی و آموزش آن دچار تغییرات بنیادی شده است و نظام های آموزشی را بر آن داشته است تا برای آماده کردن نوجوانان و جوانان برای کارکرد مؤثر در هزاره سوم، برنامه‌های خود را مورد تجدیدنظر قرار دهند و با تعمق، تدبر و ژرف‌نگری، نیازهای دانشی، مهارتی، نگرشی و ارزشی فراگیران را برای کنش مؤثر در ابعاد محلی، ملی، منطق های و بین‌المللی و فراتر از مرزهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برآورده و برنامه‌های متناسب با آن را تدوین نمایند (قورچیان و افتخار زاده، 1385).

کارنوی معتقد است که امروزه نظام های آموزشی موجود جهان دو وظیفۀ خطیر بر عهده دارند و برای انجام هر یک از این وظایف، همۀ متصدیان و سیاست‌گذاران جامعه باید اهتمام لازم را به‌کار برند. نخست آن که تدابیر و کوشش‌هایی برای آشنا ساختن نسل جوان به نتایج تجربیات نسل های گذشته همت گمارند تا از این طریق تجربیات نسل های متوالی بر هم افزوده شود تا به‌تدریج به‌صورت سرمایه‌های تمدنی عظیم و گران‌قدر در اختیار شهروندان جوان به‌منظور بهره‌گیری در کیفیت زندگی فردی و اجتماعی‌شان مؤثر افتد. دوم آنکه باید نظام‌های آموزشی، محصولات و فراورده‌های خویش را که دانش‌آموختگان و شهروندان آیندۀ جامعۀ ملی و جامعۀ جهانی هستند به گونه‌ای پرورش دهند که در عصر ناشناخته برای آنها، یعنی پس از اتمام تحصیلات ابتدایی، متوسطه و دانشگاهی خود که معمولاً سه دهه زمان می‌برد، به مهارت‌ها و دانش‌های تخصصی تجهیز شده باشند تا ضمن توانایی حل مسائل و مشکلات زمانۀ خود، بتوانند در آینده مسائل جامعۀ محلی و ملی و جهانی را به چالش گیرند (آقازاده، 1385). پژوهشگران معتقدند که تولید مفاهیمی چون «شهروند پاسخگو» و «پاسخگویی حرفه ای» در آموزش عالی نشانه هایی از نیاز به این رویکرد جدید در آموزش عالی است. (اینگلاند، 2008، ص.ص، 97- 114). این اعلام نیاز کارنوی به عنوان یک مساله محلی، ملی و جهانی و تولید مفاهیمی از این دست نشانگر نیاز به تربیت شهروندی جهانی است. چیزی است که از طریق آموزش به ویژه آموزش عالی و دانشگاه حاصل می شود. بدین منظور نیاز به تربیت نوع خاصی از دانش آموختگان دانشگاهی وجود دارد که بتواند افرادی را تربیت نماید علاوه بر نیاز های محلی و ملی در سطحی بین المللی و جهانی بیاندیشند و در سطحی جهانی عمل کنند. لذا تربیت شهروندان جهانی لازم می آید.